Dijkgraven, wethouders, gedeputeerden en ministers bedienen zich allemaal van de mantra ‘we moeten meer water vasthouden’. Doe dat dan ook, schrijft René Didde.
In juni en juli zijn overal in Europa temperatuurrecords gebroken. In de Rijn stroomt een recordlage hoeveelheid water en het wordt nog erger. Het regent amper in Europa en in Nederland is het neerslagtekort op dit moment groter dan dat van 2018. We zijn op weg naar 1976, het droogste jaar aller tijden in Nederland. Vanwege te droge velden dreigt afgelasting van voetbalwedstrijden.
Een landelijke watercrisis is het gevolg. De droogte van 2026 is uitzonderlijk, maar de laatste acht jaar is het voormalige waterland Nederland steeds vaker een droogteland geweest. De droogte is een blijvertje en het wordt alleen maar erger en extremer.
Toch is de remedie al jaren bekend. Politici, dijkgraven, wethouders, gedeputeerden en ministers bedienen zich van de mantra ‘we moeten meer water vasthouden’. Maar dat moet je niet in woorden zeggen als regen langdurig uitblijft, je moet aan het werk in de winter. Je kunt immers alleen maar water vasthouden als het valt.
Laagste punt van de streek
Goede oplossingen zijn bergingsbassins op de klei- en veenbodems in het westen en noorden. Niet van beton, maar zo natuurlijk mogelijk aangelegd zodat ze ook dienen als recreatie- en natuurgebied. Het kan. Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft in de Nieuwe Driemanspolder bij Zoetermer zo’n bassin gerealiseerd. De 300 hectare grote polder is het laagste punt in de streek, zodat het water er ‘vanzelf’ naartoe stroomt. Dit voorjaar is het volgestroomd en nu voedt het water sloten in de omgeving. Waterschappen moeten dat op meer plaatsen in Nederland uitvoeren.
Op de zandgronden in het oosten en zuiden zijn infiltratielocaties nodig, zodat het regenwater in de winter zijn weg vindt tussen de zandkorrels, en het grondwaterpeil stijgt. Drinkwaterbedrijf Vitens in Oost-Nederland werkt aan zo’n ‘drinkwaterlandschap’ bij Epe op de Veluwe. Ook Brabant Water heeft projecten. Goed voor natuur, drinkwater en boeren.
Bij het IJsselmeer kan in de winter en voorjaar veel meer regenwater worden weggezet. Een fraai initiatief is van drinkwaterbedrijf PWN dat op landschappelijk verantwoorde wijze twee enorme bekkens aanlegt, de ‘Klimaatbuffer’ bij Andijk. De bassins vervullen ook een rol in het Natura 2000-gebied en zuiveren op natuurlijke wijze het troebele IJsselmeerwater.
Parken, stroken, wadi’s
Wethouders zouden binnen vrijwel elke gemeente in Nederland kunnen ijveren voor meer wateropslag in parken, groenstroken en wadi’s. Of simpelweg in waterinfiltrerende groenstroken op voormalige parkeervakken zoals in Amsterdam. En leg op nieuwbouw- en renovatieblokken in de stad groenblauwe daken aan: ze houden water vast, koelen de bovenste verdieping, vermijden plaknachten en bevorderen biodiversiteit.
Iets ingewikkelder is het om regenwater in de grond te bergen in natuurlijke aquifers (poreuze onderlagen) in zandlagen, die zich in het westen onder het veen bevinden. Bij het Sparta-stadion in Rotterdam-Spangen is het uitgevoerd en stroomt regenwater van alle daken uit de omgeving in zo’n ‘thermoskan’ onder een Johan Cruyff Court. In de zomer wordt het water gebruikt voor veegwagens.
Rijn wordt regenrivier
In Nederland woedt een slag om de schaarse ruimte en daarom moeten we eindelijk werk maken van concrete internationale samenwerking met vooral Duitsland. De Rijn wordt een regenrivier, want de sneeuw is ’s zomers allang gesmolten en er zijn amper gletsjers over voor smeltwater. In de vele ongebruikte zijdalen van de Rijn ligt veel ruimte voor waterberging, die samen kostbare appeltjes voor de dorst vormen.
Wat ook moet, is dat de regering en de drinkwaterbedrijven eindelijk een keer het lef tonen om een luxetarief in te voeren voor inwoners die bovengemiddeld veel drinkwater verbruiken. Vlaanderen heeft dit gedaan en mede daardoor is de consumptie gedaald tot dagelijks honderd liter per persoon. Dat is precies de hoeveelheid die Nederland nastreeft voor 2035. Met dit soort maatregelen zingt Nederland het een stuk langer uit ten tijde van droogte. Bovendien verkleint het in de winter de kans op wateroverlast.
Sproeiverbod
Als we geen twee tandjes erbij zetten, blijft een extreme droogte zoals dit jaar niet te overwinnen. Daarom moeten KNVB en sportclubs die nu bezorgd zijn over droogte vanwege het sproeiverbod voor hun velden de wedstrijden afgelasten. Als je het goed communiceert, zal dat het bewustzijn meer bevorderen dan de zoveelste slogan. Er worden toch ook voetbalwedstrijden afgelast wegens sneeuw en regen?
Lees dit stuk op de website van Trouw.